Satrançta Odak ve Motivasyon

Oynamadan önce ayırabileceğiniz zamanı ve enerjinizi değerlendirebilirsiniz. Yarım kalan bir işi düşünürken veya kısa süre sonra ayrılmanız gerekirken uzun bir oyuna başlamak dikkatinizi bölebilir. Mümkünse bildirimleri kapatabilir, kullanacağınız zaman kontrolünü bilinçli seçebilir ve oyuna kesintisiz zaman ayırabilirsiniz.

Bu oyun için tek bir davranış hedefi belirleyebilirsiniz: her hamleden önce rakibin tehdidini kontrol etmek veya kritik bir kararda iki aday hamleyi karşılaştırmak gibi. Oyun sonunda seçtiğiniz davranışı hangi konumlarda uyguladığınızı inceleyebilirsiniz.

Yanlış bir hamle fark ettiğinizde önce rakibinizin cevabını ve tahtadaki değişimi inceleyebilirsiniz. Kaybettiğiniz taşı düşünmeye devam etmek yerine şahınızın güvenliğini, yeni tehditleri ve hâlâ kullanılabilecek taşlarınızı kontrol edebilirsiniz. Hamle sırası sizdeyse, zamanınız elverdiği ölçüde acele etmeden seçeneklerinizi yeniden karşılaştırabilirsiniz.

Örneğin bir piyon kaybettiniz ve hemen saldırarak geri almak istiyorsunuz. Bu bir çalışma örneğidir: saldırı hamlesinden önce ‘Rakibin doğrudan mat tehdidi var mı?’, ‘Hangi taşlarım savunmasız?’ ve ‘Daha güvenli bir devam yolu var mı?’ sorularını deneyebilirsiniz. Bu kontrolün ardından planınızı yeni konuma göre güncelleyebilirsiniz.

Hatadan sonra güvenli devam yollarını ve karşı oyun fırsatlarını karşılaştırabilirsiniz. Kararlarınızı tahtadaki güncel tehditlere ve elinizdeki seçeneklere göre verebilirsiniz. Hatanın nedenini ayrıntılı incelemeyi oyun sonrasına bırakabilirsiniz.

Zaman kullanımınızı oyunun bütünü üzerinden inceleyebilirsiniz. Oyun bittikten sonra hangi konumlarda çok düşündüğünüzü ve hangi kararlarda acele ettiğinizi işaretleyebilirsiniz. Daha önce bildiğiniz bir açılış konumunda uzun süre beklemek ile karmaşık bir taş fedasını hesaplamak farklı ihtiyaçlardır.

Antrenmanda birkaç karar anını seçerek önce rakibin tehdidini, ardından aday hamlelerinizi ve cevaplarını inceleyebilirsiniz. Düşünme sürenizi konumun karmaşıklığına ve saatinizde kalan zamana göre ayarlayabilirsiniz. Hesaplama alışkanlığını geliştirmek için daha yavaş tempoda oyunlar da deneyebilirsiniz.

Oyununuzda sık sık aynı noktada süre tükeniyorsa bunu eğitmeninizle paylaşabilirsiniz. Sorun, tanımadığınız bir konum türü veya aday hamleleri karşılaştırma biçiminiz olabilir. Çözümü yalnızca daha hızlı hamle yapmak olarak düşünmek yerine örnekleri birlikte inceleyebilirsiniz.

Kazandığınız ve kaybettiğiniz oyunlarda, iyi kararlarınızı ve gözden kaçırdığınız tehditleri birlikte inceleyebilirsiniz. Sonuçtan sonra iyi açıkladığınız bir kararı ve geliştirmek istediğiniz bir konumu seçerek daha dengeli bir inceleme yapabilirsiniz.

Rating kaybını hemen geri almak için art arda oyun açtığınızı fark ederseniz, oynamadan önce bir durma noktası belirleyebilirsiniz. Örneğin bu akşam iki oyun ve bir kısa inceleme planlayabilirsiniz. Oyun sayısını ve inceleme süresini ayırabileceğiniz zamana göre seçebilirsiniz. Devam etme isteğiniz yalnızca önceki kaybı silmeye bağlıysa ara vermeyi deneyebilirsiniz.

Rating, ilgili oyun türündeki sonuçlarınızı takip etmenize yardımcı olur. Çalışmanızın karşılığını görmek için aynı tempodaki oyunları ve tekrarlayan kararları da inceleyebilirsiniz. Öğrendiğiniz yeni bir fikri açıklayabilmeniz, sonucun yanında takip edebileceğiniz başka bir örnektir.

Her çalışmanın rating artışıyla sonuçlanmasını beklemek yerine tamamlayabileceğiniz küçük görevler seçebilirsiniz. Bir oyundaki iki konumu açıklamak, daha önce yanlış çözdüğünüz bir soruyu yeniden çözmek veya bir oyun sonunu iki taraftan oynamak böyle görevlerdir. Çalışmayı bitirdiğinizde ne öğrendiğinizi bir cümleyle anlatabilirsiniz.

İlginiz azaldığında çalışma biçimini değiştirebilirsiniz: yalnız alıştırma çözmek yerine bir arkadaşınızla konum tartışmak, eğitmeninizle kendi oyununuzu incelemek veya kısa bir ara vermek seçenek olabilir. Hedefinizi ve çalışma yükünüzü mevcut ilginize ve ayırabileceğiniz zamana göre güncelleyebilirsiniz.

Bir çocukla çalışıyorsanız yalnızca sonucu sormak yerine, ‘Hangi hamleyi düşünürken zorlandınız?’ veya ‘Yeni öğrendiğiniz bir fikri gösterebilir misiniz?’ gibi sorular deneyebilirsiniz. Bu sorulara hemen cevap vermek istemiyorsa oyun incelemesini daha sonraya bırakabilir, birlikte keyif aldığı bir etkinlik seçebilirsiniz.

Küçük bir rutin oluşturmak için oyun öncesinde bir davranış hedefi, hata sonrasında bir konum kontrolü ve oyun sonunda bir kısa notla başlayabilirsiniz. Birkaç oyundan sonra hangisini uygulayabildiğinizi, hangisinin yük oluşturduğunu değerlendirebilirsiniz.

Eğitmeniniz varsa yalnızca hamleleri değil, karar verirken ne düşündüğünüzü de paylaşabilirsiniz. ‘Piyon kaybettikten sonra bütün hamlelerimi hızlandırdım’ gibi bir gözlem, birlikte inceleyebileceğiniz somut bir başlangıçtır. Kendinize uygun rutini, oyunlarınızdan gelen bu örneklerle değiştirebilirsiniz.